برای طبیعی کشیدن چشم لازم نیست از همان ابتدا سراغ جزئیات پیچیده بروید. وقتی فرم اصلی چشم، جای مردمک و مسیر سایه‌ها درست رسم شود، طراحی خیلی سریع واقعی‌تر دیده می‌شود. در واقع بخش زیادی از موفقیت در آموزش طراحی چشم به شناخت همین چند اصل ساده مربوط می‌شود. در ادامه مسیر طراحی چشم با مداد را قدم‌به‌قدم بررسی می‌کنیم؛ از شکل اولیه چشم تا جزئیاتی که باعث می‌شوند نگاه زنده‌تر به نظر برسد.
طراحی چشم چیست و چرا یادگیری آن مهم است؟
طراحی چشم یعنی رسم دقیق اجزای چشم؛ مثل فرم پلک‌ها، عنبیه، مردمک و سایه‌هایی که به آن عمق می‌دهد. در طراحی چهره، چشم اولین جایی است که نگاه بیننده را جذب می‌کند. اگر این بخش درست کشیده نشود، کل صورت غیرطبیعی به نظر می‌رسد. به همین دلیل در بیشتر دوره‌های آموزش طراحی چشم برای مبتدیان تمرین چشم یکی از اولین قدم‌ها محسوب می‌شود.
در کل اهمیت طراحی چشم را می‌توان در موارد زیر خلاصه نمود:
- چشم بیشترین توجه بیننده را در چهره جلب می‌کند.
- حالت صورت تا حد زیادی از طریق چشم منتقل می‌شود.
- درست کشیدن چشم باعث طبیعی‌تر دیده شدن کل پرتره می‌شود.
تفاوت طراحی چشم ساده و واقعی
در شروع مسیر معمولاً هنرجویان با آموزش طراحی چشم ساده تمرین می‌کنند. این تمرین کمک می‌کند فرم کلی چشم شناخته شود. بعد از آن جزئیات بیشتر به طراحی اضافه می‌شوند تا حالت طبیعی ایجاد شود. در جدول زیر تفاوت طراحی ساده و طراحی واقعی آورده شده است:
| ویژگی | طراحی چشم ساده | طراحی چشم واقعی |
| میزان جزئیات | کم | زیاد |
| تمرکز | فرم کلی چشم | نور و سایه |
| مناسب برای | طراحی چشم مبتدی | طراحی پرتره |
| زمان اجرا | کوتاه | بیشتر |
کاربردها در پرتره و نقاشی سیاه قلم
کسی که مهارت آموزش طراحی چشم با مداد را یاد بگیرد می‌تواند از آن در سبک‌های مختلف استفاده کند. این مهارت فقط برای تمرین نیست و کاربردهای هنری زیادی دارد.
مهم‌ترین کاربردهای آن شامل موارد زیر هستند:
- طراحی پرتره واقعی از چهره افراد
- تمرین برای نقاشی سیاه قلم
- تصویرسازی شخصیت‌ها
- تقویت مهارت مشاهده در طراحی
تأثیر چشم روی بیان احساس در چهره
چشم‌ها نقش اصلی در انتقال احساس دارند. حتی تغییر کوچک در زاویه پلک یا مردمک می‌تواند حالت چهره را عوض کند. به همین دلیل در تمرین طراحی چشم سه رخ یا روبه‌رو باید به حالت نگاه توجه شود.
وسایل و ابزار مورد نیاز برای طراحی چشم
برای شروع طراحی چشم با مداد ابزار زیادی لازم نیست. چند وسیله ساده کمک می‌کند کنترل دست بیشتر شود و سایه‌ها طبیعی‌تر دیده شوند.
مدادهای مناسب و انواع سختی آن‌ها
مهم‌ترین ابزار طراحی بامداد است و هر درجه مداد کاربرد خاصی دارد.
- مداد HB برای طراحی اولیه
- مداد ۲B برای خطوط اصلی
- مداد ۴B و ۶B برای سایه‌های عمیق
کاغذ مناسب برای طراحی چشم
کاغذ با بافت ملایم انتخاب بهتری است. روی این نوع کاغذ خطوط نرم‌تر دیده می‌شوند و سایه‌ها راحت‌تر ایجاد می‌شوند.
پاک‌کن و انواع آن
پاک‌کن فقط برای پاک کردن خط‌ها نیست. بسیاری از هنرمندان از آن برای ایجاد نور در بخش‌هایی از چشم استفاده می‌کنند.
محوکن (Blender) و کاربرد آن
محوکن یا دستمال کاغذی کمک می‌کند سایه‌ها نرم شوند. این ابزار در آموزش طراحی چشم با مداد برای طبیعی شدن پوست اطراف چشم کاربرد دارد.
قلم مو و تکنیک‌های آن در سایه‌زنی
بعضی طراحان از قلم‌مو برای نرم کردن سایه‌ها استفاده می‌کنند. این روش کمک می‌کند بافت پوست طبیعی‌تر دیده شود.
مراحل طراحی چشم مرحله به مرحله
در بیشتر دوره‌های آموزش طراحی چشم مراحل کار تقریباً مشابه هستند. رعایت این ترتیب باعث می‌شود طراحی چشم واقعی‌تر دیده شود.
مرحله اول: طراحی فرم کلی چشم
در ابتدا فرم کلی چشم رسم می‌شود. این فرم معمولاً شبیه بادام است. در این مرحله فقط خطوط ساده کشیده می‌شوند.
مرحله دوم: تعیین جای مردمک و عنبیه
در این مرحله آموزش طراحی مردمک چشم و آموزش طراحی عنبیه چشم انجام می‌شود. جای دقیق آن‌ها مشخص می‌شود تا نگاه طبیعی دیده شود.
مرحله سوم: طراحی پلک‌ها و خطوط چشم
پلک بالا و پایین اضافه می‌شوند. ضخامت پلک بالا معمولاً بیشتر دیده می‌شود.
مرحله چهارم: اضافه کردن جزئیات مژه‌ها و ابرو
در این مرحله مژه‌ها رسم می‌شوند. بهتر است مژه‌ها با خطوط کوتاه و در جهت رشد آن‌ها کشیده شوند.
مرحله پنجم: سایه‌زنی و ایجاد عمق
در این مرحله سایه‌ها اضافه می‌شوند. سایه باعث می‌شود چشم از حالت تخت خارج شود و عمق پیدا کند.
مرحله ششم: ایجاد برق چشم و جزئیات نهایی
در پایان نور کوچک داخل مردمک اضافه می‌شود. همین نکته ساده باعث می‌شود طراحی زنده‌تر دیده شود.
اگر این مراحل را با تمرین همراه کنید، حتی در سطح طراحی چشم مبتدی هم نتیجه قابل قبولی به دست می‌آید.
طراحی چشم در زوایای مختلف
بعد از یادگیری فرم اصلی، هنرجو باید چشم را از زاویه‌های مختلف تمرین کند. این تمرین باعث می‌شود مهارت طراحی کامل‌تر شود.
طراحی چشم از روبه‌رو
در این حالت هر دو پلک تقریباً متقارن دیده می‌شوند. فاصله مردمک تا لبه چشم اهمیت زیادی دارد.
طراحی چشم نیم‌رخ
در زاویه نیم‌رخ فرم چشم کشیده‌تر دیده می‌شود و بخشی از عنبیه پنهان می‌ماند.
طراحی چشم سه رخ یا زاویه مورب
در طراحی چشم سه رخ بخشی از چشم به سمت داخل صورت قرار می‌گیرد. رعایت پرسپکتیو در این حالت اهمیت زیادی دارد.
نکات حرفه‌ای برای طراحی چشم واقعی
وقتی اصول اولیه یاد گرفته شود، رعایت چند نکته ساده می‌تواند کیفیت طراحی را بهتر کند.
رعایت نسبت‌ها و اندازه‌ها
فاصله مردمک تا پلک و اندازه عنبیه باید درست باشد. اگر این نسبت‌ها رعایت نشوند چشم غیرطبیعی دیده می‌شود.
تکنیک محو کردن برای طبیعی شدن سایه‌ها
در پوست اطراف چشم نباید خطوط تند دیده شوند. محو کردن سایه‌ها کمک می‌کند طراحی نرم‌تر دیده شود.
نحوه ایجاد عمق در عنبیه
عنبیه فقط یک دایره ساده نیست. با ایجاد سایه‌های حلقه‌ای می‌توان عمق بیشتری ایجاد کرد.
اشتباهات رایج و روش اصلاح آن‌ها
بعضی خطاها در شروع کار طبیعی هستند. رایج‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر هستند:
- بزرگ کشیدن مردمک
- رسم مژه‌ها به صورت خطی
- سایه‌زدن یکنواخت
- نادیده گرفتن جهت نور
تمرینات پیشنهادی برای تقویت طراحی چشم
پیشرفت در طراحی چشم به تمرین وابسته است. تمرین هدفمند باعث می‌شود دست و چشم هماهنگ‌تر شوند.
تمرین طراحی سریع
در این تمرین هنرجو تلاش می‌کند در چند دقیقه فرم کلی چشم را رسم کند. این روش سرعت طراحی را افزایش می‌دهد.
تمرین تمرکز روی جزئیات عنبیه و پلک
تمرین جداگانه روی آموزش طراحی عنبیه چشم کمک می‌کند بافت داخلی چشم بهتر دیده شود.
طراحی چشم از عکس و مدل زنده
تمرین از روی عکس کمک می‌کند جزئیات دقیق‌تر دیده شوند. مدل زنده هم مهارت مشاهده را تقویت می‌کند.
نتیجه‌گیری
یادگیری آموزش طراحی چشم بیشتر از هر چیز به تمرین و دقت در مشاهده بستگی دارد. وقتی هنرجو فرم کلی چشم، جای مردمک و نحوه ایجاد سایه‌ها را درست تمرین کند، طراحی چشم طبیعی‌تر دیده می‌شود. شناخت جزئیاتی مثل پلک، عنبیه و نور داخل چشم کمک می‌کند نگاه در طراحی زنده‌تر به نظر برسد.
با تمرین مداوم، دست طراح کنترل بیشتری پیدا می‌کند و طراحی چشم با مداد راحت‌تر انجام می‌شود. بسیاری از هنرمندان مسیر خود را از تمرین‌های ساده شروع کرده‌اند و به‌مرور توانسته‌اند طراحی دقیق‌تری انجام دهند. استمرار در تمرین مهم‌ترین عامل پیشرفت در این مهارت است
سوالات متداول درباره طراحی چشم
آیا طراحی چشم برای مبتدیان سخت است؟
خیر. اگر مراحل به ترتیب تمرین شوند، بیشتر افراد می‌توانند آن را یاد بگیرند.
برای طراحی چشم چه مدادی مناسب است؟
مدادهای HB تا ۶B برای بیشتر تمرین‌ها مناسب هستند.
چقدر زمان لازم است تا در طراحی چشم پیشرفت کنیم؟
با تمرین منظم معمولاً بعد از چند هفته پیشرفت قابل مشاهده است.
آیا طراحی چشم فقط برای پرتره استفاده می‌شود؟
خیر. در تصویرسازی و نقاشی شخصیت‌ها هم کاربرد دارد.
چطور چشم طبیعی‌تر دیده می‌شود؟
با رعایت نور، سایه و ایجاد برق کوچک داخل مردمک، چشم طبیعی تر دیده خواهد شد.
